Recensie: 'Iron Lung' – Verdwaald in een zee van bloed

De weinige mensen die overblijven proberen een antwoord te vinden. Dit geschiedt via een zoektocht per onderzeeër op de bodem van de zee. Maar het is geen normale zoektocht, want de zee bevindt zich op de ‘dark side of the moon’; de zee bestaat bovendien niet uit water, maar uit bloed. Er wordt een gevangene, gespeeld door Mark Fischbach, vrijgelaten om de onderzeeër te bedienen. Het zal niet verrassen dat – in het belang van de missie – dat ‘vrij’ al snel toch niet zo vrij blijkt te zijn.

Deze gevangene heet Simon en hij is ongeveer het enige personage dat tijdens de film in beeld komt. Hij communiceert met een commandant, Ava, gespeeld door Caroline Kaplan, via de apparatuur. In de versie van de film die ik zag, was er echter geen ondertiteling en haar stem was, zeker in het begin van de film, zeer lastig te verstaan. Dit zou een filmische keuze kunnen zijn. De essentie van de film is namelijk dat Simon nauwelijks informatie heeft: alles is giswerk en wat hem wordt verteld is tegenstrijdig en verandert voortdurend. Ook wordt hij in een aantal scènes gebombardeerd met irritante geluiden die geen evidente betekenis hebben.

Iron Lung slaagt erin om een claustrofobische sfeer neer te zetten, maar de film begint al snel te lang te duren. Als alles zich afspeelt binnen één ruimte – in dit geval de onderzeeër – is het evident dat de filmmaker tijd wil rekken met weinig zinvolle scenes, zoals Simon die een propje in de hoek gooit of worstelt met plakband dat maar niet wil plakken. Deze ‘minimalistisch-claustrofobische’ insteek botst dan weer met het einde, waar Iron Lung een spektakelfilm wil zijn, inclusief groteske ‘body horror’ en speciale effecten.

Er zijn films die een claustrofobisch-minimalistische aanpak meer tot hun recht brengen. Films als Reservoir Dogs, Cube en Buried hebben dit beter gedaan. Het hád kunnen werken, maar eigenlijk lukt het niet omdat het plot te vaag is. Simon is bang, gefrustreerd, probeert woedend dialogen te voeren met zijn commandant die maar half te verstaan is door de gebrekkige apparatuur… Dit herhaalt zich dan twee uur lang. Af en toe wordt door de onderzeeër door elkaar geschud omdat er een groot monster langs zwemt. Uiteindelijk zijn er nog wat scènes die suggereren dat alles een illusie is en blijkt Simon een ‘onbetrouwbare verteller’.

Dit zijn allemaal ideeën die op zich hadden kunnen werken, maar ze zijn gewoon niet goed genoeg in elkaar gelast. Het mysterie van de verdwijnende sterren en planeten fascineert, maar de link met de bloedzee blijft onduidelijk. Omdat alle informatie zo vaag en tegenstrijdig is, kon ik niet meeleven met de personages en hun motieven.

Als al het leven uit het heelal verdwijnt, wat is dan het punt van de queeste? Wat zou de waarde van Simons leven nog zijn, zelfs als hij de missie overleeft? De film haalt dit thema voortdurend aan, maar biedt geen antwoord, behalve te stellen dat hij vanaf het begin af aan was verdoemd. Omdat die conclusie al op tafel ligt, maakt de ‘body horror’ op het einde geen impact meer. De nadruk op spektakel en special effects die het einde biedt, vloekt vooral met de minimalistische, existentialistische en reflectieve insteek die de eerste tachtig procent van de film kenmerken. Al vond ik dat, zoals gezegd, ook niet overtuigend uit de bus komen.

Vanuit een soort kosmische horror zegt de film: “niets heeft nog betekenis”, maar verwacht vervolgens dat de kijker enorm investeert in de afloop van de missie. Dat zijn twee impulsen die elkaar ondermijnen. Simon is en blijft niets meer dan een pion in een conflict dat hij niet begrijpt. “Hoe ontsnap ik?”, is een navolgbaar motief, maar dit ontaardt direct in: “Wat is eigenlijk waar?” Ontsnappen kan kennelijk niet, maar de waarheid krijg je ook niet.

Simon voert slechts opdrachten uit, waarbij alle informatie onvolledig is, en hij dus geen grond heeft om werkelijke keuzes te maken. Als hoofdpersoon heeft hij geen agency en hierom leef je uiteindelijk niet met hem mee: de film voelde voor mij vermoeiend in plaats van beklemmend. De plot is voortdurend: Simon voelt wanhoop, verraad en frustratie, maar veegt zichzelf dan weer bijeen om de missie te vervolgen. Dit is niet twee uur lang leuk, eufemistisch gezegd.

De premisse is interessant, maar de film wordt snel langdradig. Als het geheel binnen één uur was samengeperst, was hij beter geweest. “Twee uur giswerk in een bloedzee” vat Iron Lung aardig samen, zonder bevredigende conclusies. Zoals de onderzeeër bezwijkt onder de druk, zo bezwijkt de film onder zijn eigen ambities.

★★★☆☆

Iron Lung is verkrijgbaar via Youtube. Bekijk hieronder de officiële trailer.

Sid Lukkassen, auteur van deze review, lanceert een nieuw boekproject: Zin in Chaos! Hij wil een boek schrijven waarin existentiële thema’s als wanhoop en zingeving uitwerkt. Bekijk de pagina en lees alles over het project! Als het slaagt, komt er een event.

Heb je genoten van dit artikel? Trakteer ons dan op een (virtuele) koffie of steun The Nerd Shepherd door ons te volgen op Facebook, X, Instagram en Google Nieuws! Voor de laatste updates over je favoriete Netflix-series, word lid van onze Alles over Netflix Facebook-groep. Zo mis je geen enkel nieuwtje!