Historicus Guy Walters zoekt in nieuwe docuserie naar verborgen nazischatten

De serie neemt de kijker mee langs bekende en minder bekende locaties die al decennialang verbonden zijn aan verhalen over verdwenen goud en kunstschatten. Denk aan oude mijnen in Duitsland, het mysterie rond de Amberkamer in Tsjechië, gestolen kunstwerken in Oostenrijk en de hardnekkige mythe van de Gouden Trein in Polen. Ook Italië en het beruchte Toplitzmeer komen uitgebreid aan bod.

Hoewel de reis bol staat van ontdekkingen en bijzondere ontmoetingen, blijkt al snel dat veel verhalen vooral gebaseerd zijn op speculatie. Toch maakt dat de zoektocht niet minder interessant. De serie laat zien hoe obsessie, paranoia en historische feiten voortdurend door elkaar lopen.

Walters begon het project met een duidelijke houding. “Er is geen twijfel dat ik volledig sceptisch was over het idee dat er nog nazi-goud ergens verborgen ligt,” legt hij uit. Hij ging er lange tijd vanuit dat eventueel verdwenen goud eerder in Zwitserse bankkluizen lag dan ergens in een bos of berggebied.

Die overtuiging begon te verschuiven tijdens de opnames. “We ontmoetten schatzoekers die verrassend nuchter waren,” zegt hij. “En we vonden daadwerkelijk enkele objecten die me deden beseffen dat de bergen en meren van Centraal-Europa nog altijd geheimen kunnen bevatten.”

Een belangrijke rol speelde ook een Nederlandse kaart met een rode X bij Ommeren. “Dat veranderde mijn kijk compleet. Voor het eerst was er een concrete aanwijzing, alsof het rechtstreeks uit een avonturenverhaal kwam. Waar twijfel is, is ook een mogelijkheid.”

Tijdens de reis ontmoeten Walters en Ostrowska zowel serieuze onderzoekers als meer excentrieke figuren. Volgens Walters is het verschil vaak snel duidelijk. “Serieuze onderzoekers hebben humor en erkennen dat ze misschien niets vinden. Mensen met complottheorieën zijn vaak 3000 procent overtuigd van hun gelijk, ondanks zwak bewijs.”

De serie maakt daarmee ook een bredere analyse: niet alleen van de geschiedenis, maar ook van de mensen die zich vastbijten in deze verhalen. Volgens Walters spelen meerdere factoren een rol: “Het begint vaak met oprechte interesse in geschiedenis. Daarna komt geld. Maar uiteindelijk zie je ook een vorm van narcisme ontstaan: het idee dat alleen zij de waarheid kennen.”

De vraag blijft natuurlijk hangen: ligt er nog ergens een verborgen schat? Walters nuanceert dat beeld sterk. “Het is mogelijk dat er nog waardevolle objecten bestaan, maar die hangen eerder aan een muur of bevinden zich in een museum dan dat ze begraven liggen.” Tegelijkertijd sluit hij niets volledig uit. “Ik zeg niet dat er niets meer is. Er kunnen nog steeds schatten verborgen liggen. Maar verwacht geen spectaculaire vondsten zoals de Amberkamer. Als je zeker nazi-goud wilt vinden, pak een schep en graaf een straat open bij een Zwitserse bank.”

Eén locatie maakte de meeste indruk: het Toplitzmeer in Oostenrijk. Walters omschrijft het als “donker, mysterieus en geheimzinnig. Je kunt je geen betere plek voorstellen voor een verhaal over nazi-goud.” Tegelijk waarschuwt hij: “Bezoek het gerust, maar ga er niet duiken. Dan word je gearresteerd, of erger.”

Dat soort plekken voeden de verbeelding. Volgens Walters blijven verhalen zoals de Gouden Trein bestaan omdat ze simpelweg te aantrekkelijk zijn om los te laten. “Een hele trein vol goud. Voor veel mensen is dat reden genoeg om te blijven zoeken.”

Naast de historische analyse bevat de serie ook een lichtere toon. Walters legt uit: “Ik wilde dat het niet alleen serieus was, maar ook een beetje voelde als een roadtrip. We hebben veel humoristische momenten gehad. Als je een maand door Europa rijdt in een opvallende Jeep, dan gebeurt dat vanzelf.”

Toch blijft de kern van het verhaal zwaar. De roof van goud en kunst tijdens de Tweede Wereldoorlog hangt direct samen met vervolging en genocide. Die context verliest de serie nergens uit het oog.

Heb je genoten van dit artikel? Trakteer ons dan op een (virtuele) koffie of steun The Nerd Shepherd door ons te volgen op Facebook, X, Instagram en Google Nieuws! Voor de laatste updates over je favoriete films, series en games, word lid van onze Facebook-groep. Zo mis je geen enkel nieuwtje!