The Lord of the Rings: The Return of the King sluit af met
een emotioneel afscheid. Frodo stapt op het schip in de Grijze Havens en vaart
naar het Westen. Voor veel kijkers is dat het einde van zijn verhaal. Maar in
het boek van J. R. R. Tolkien ligt dat genuanceerder. Daar wordt uitgebreid
beschreven wat Frodo deed na de val van Sauron, wat er in de Gouw gebeurde en
waarom hij uiteindelijk Midden-aarde verliet. In de film keren Frodo, Sam, Merry en Pippin terug naar een
onaangetaste Gouw. Het contrast is groot. Zij hebben oorlog en dood gezien. Hun
thuis lijkt onveranderd. In het boek is dat anders. Tijdens hun afwezigheid is
de Gouw overgenomen door handlangers van Saruman. Hobbits worden uitgebuit.
Bossen zijn gekapt. Molens en fabrieken ontsieren het landschap. De vier
vrienden moeten opnieuw vechten. Dit hoofdstuk staat bekend als de “Scouring of
the Shire”.
Saruman zelf is ook aanwezig. Hij wordt uiteindelijk gedood
door Gríma Wormtongue. Daarna begint het herstel. De Gouw wordt herbouwd en
opnieuw beplant. Hier speelt Sam een grote rol. Hij gebruikt een zaadje dat hij
kreeg van Galadriel. Dat zaadje groeit uit tot een mallornboom in Hobbingen. De
Gouw wordt zelfs mooier dan voorheen.
Frodo’s stille strijd
Toch is niet alles hersteld. Frodo is geen vechter meer. Hij
wordt geen burgemeester, hij zoekt geen eer. Hij probeert te leven in rust,
maar zijn wonden blijven. Hij is fysiek gewond door de Morgul-steek van de
Nazgûl. Hij is ook geestelijk getekend door de last van de Ene Ring. Op de
verjaardag van zijn verwondingen voelt hij telkens opnieuw pijn. Hij zegt
letterlijk dat hij “gewond is” en dat die wond nooit volledig geneest.
Sam trouwt met Rosie Cotton. Ze krijgen kinderen. Er is
vreugde, maar voor Frodo voelt die vreugde afstandelijk. Hij hoort er niet meer
helemaal bij.
De Onsterfelijke Landen, ook wel Valinor genoemd, liggen ten
westen van Midden-aarde. Daar wonen de Valar, machtige wezens die aan het begin
van de wereld betrokken waren bij haar schepping. Normaal reizen alleen elfen
naar Valinor. Mensen en hobbits zijn sterfelijk. Toch wordt voor enkele een
uitzondering gemaakt.
Frodo droeg de Ene Ring tot aan de Doemberg. De last was
immens. Ook Bilbo, die de Ring decennia bezat, krijgt toestemming om te
vertrekken. Het doel van die reis is niet onsterfelijkheid. Het is genezing. In
Valinor kan Frodo rust vinden zonder de constante pijn die hem in Midden-aarde
achtervolgt.
Een weerzien met oude vrienden
Ongeveer zestig jaar na Frodo’s vertrek vertrekt ook Sam
naar het Westen. Hij heeft dan jarenlang als burgemeester gediend. Hij heeft
dertien kinderen gekregen. Na de dood van Rosie draagt reist hij naar de Grijze
Havens. Het is aannemelijk dat Sam en Frodo elkaar daar hebben teruggezien.
Later vertrekt ook Legolas naar het Westen. Opvallend is dat
hij Gimli meeneemt. Daarmee zouden meerdere leden van het Reisgenootschap
opnieuw verenigd zijn geweest. Of Frodo hen allemaal nog heeft meegemaakt,
weten we niet zeker. Tolkien geeft geen exacte data van zijn overlijden.
Stierf Frodo in Valinor?
De naam “Onsterfelijke Landen” is misleidend. Stervelingen
blijven sterfelijk. Frodo werd daar niet onsterfelijk. Hij mocht er in vrede
leven, maar uiteindelijk zou hij sterven. In sommige latere notities van
Tolkien wordt gesuggereerd dat stervelingen in Valinor mogelijk sneller zouden
sterven, als motten in een te fel licht. Dat was echter een theoretische
gedachte. Er is geen definitieve uitspraak over Frodo’s levensduur. Wat we wel
weten, is dat hobbits iets ouder kunnen worden dan honderd jaar. Zonder oorlog
en zonder pijn had Frodo in rust een hoge leeftijd kunnen bereiken.
Frodo’s vertrek is geen vlucht. Het is een erkenning van
zijn offers. Hij redde Midden-aarde, maar betaalde een persoonlijke prijs. Hij
kon niet terug naar wie hij was. Dat maakt zijn einde krachtig. Niet iedereen
die de wereld redt, kan daarna gewoon verder leven.
Voor wie alleen de film kent, lijkt het afscheid abrupt. In
het boek krijgt Frodo’s verhaal meer ruimte. Zijn strijd eindigt niet bij de
Doemberg. Zijn echte gevecht was leren loslaten, en uiteindelijk vond hij rust,
ver weg van de schaduw van de Ring.
Blijf op de hoogte van jouw favoriete films en series
Heb je genoten van dit artikel? Trakteer ons dan op een
(virtuele) koffie of
steun
The Nerd Shepherd door ons te
volgen op
Facebook,
X,
Instagram en
Google
Nieuws! Voor de laatste updates over je favoriete films, series en games,
word lid van onze
Facebook-groep.
Zo mis je geen enkel nieuwtje!