Hokum begint goed: de sfeer in het hotel, de meubels, belichting, het landschap en de omgeving – alles wordt esthetisch in beeld gebracht en de kijker wordt de wereld ingezogen. De sfeer heeft een hoog ‘Twin Peaks’ gehalte.

Op ongeveer een derde gaat de kwaliteit bergafwaarts. De auteur raakt in gesprek met een dame aan de bar – even later onderneemt hij kennelijk een zelfmoordpoging die nooit wordt toegelicht.

Dan is er een tijdsprong en keert hij terug in het hotel om de inmiddels vermiste hotelreceptioniste te vinden die hem zou hebben gered. Dit voert tot het moordmysterie en de geheime kamer met de heks – de schrijver krijgt de kans om te ontsnappen, maar besluit dit niet te doen. Hij daalt af in een geheime kelder onder het hotel om, ja om wat eigenlijk te doen? En als in de slotscène het hotel begint af te branden, gaat de schrijver tóch weer terug de kelder in. Kennelijk voelt hij tevoren aan dat hij daar een visioen van zijn overleden moeder zal krijgen, ofzo.

De film hangt aaneen van onlogische beslissingen, plotpunten die onvoldoende worden toegelicht en personages die handelen vanuit vage, niet-overtuigende motieven. Het verhaal blijft véél te lang hangen in de geheime hotelkamer. Je kijkt meer dan een half uur naar hoe de schrijver zonder enige toelichting op zijn overwegingen, blijft twijfelen tussen proberen te ontsnappen, of toch verder op onderzoek gaan. In het duel met de heks blijkt de schrijver ook kennis van magie te hebben: ook hier ontbreekt iedere toelichting.

De extra tijd doet niets om de onuitgewerkte plotpunten uit te kristalliseren, dus Hokum had makkelijk een half uur korter kunnen zijn, en was dan beter geweest. Het zou kunnen dat de impliciete plotpunten duidelijker worden bij een tweede schouwing, maar de personages zijn te weinig aansprekend om daar enthousiast voor te worden.

Tot slot – lichtelijke spoiler alert – wil ik ingaan op een subplot van de film, en een mogelijke interpretatie bieden. In het verhaal dat de schrijver opschrijft zijn een conquistador, een Spaanse ridder in Zuid-Amerika, en een jongetje in een woestijn om een magisch ritueel te verrichten. Dit noem ik een minor spoiler omdat het verhaal voor 95% gaat over het hotel en de heks – de overige 5% gaat over de conquistador. Maar juist dat deel vond ik het meest boeiend om over te filosoferen. Het hele moordmysterie is in mijn optiek slechts window dressing.

Voor dat ritueel moet er een brief uit een glazen fles worden gehaald. Omdat er alleen woestijnzand is blijkt het onmogelijk om de fles te breken. Er zijn twee opties: de conquistador probeert de fles te breken op de schedel van de jongen, óf de jongen probeert de fles te breken op zijn schedel.

De schrijver worstelt gedurende de film met de vraag hoe hij zijn boek wil laten aflopen (en dit is weer een raar plotpunt, omdat het willen afronden van het boek botst met het zelfmoordmotief). Hierin zie ik het thema van een innerlijke omkering of subversie van jeugdige onschuld.

Dat zit als volgt. Wij zijn geneigd om kinderen voor te stellen als onschuldig, puur, zuiver, onbedorven door het leven – het zijn juist de volwassenen die de kinderen beschadigen of corrumperen. Maar voor de schrijver is dit een vreemd motief: hij speelde als klein kind met het pistool van zijn vader, en schoot toen per ongeluk zijn moeder dood. Hij heeft nooit ervaren dat kinderen ‘onschuldig’ zijn. Dit verklaart waarom de conquistador serieus overweegt om het jongetje op te offeren.

Maar op het einde weigeren ze om elkaar op te offeren en volgt een knuffel. Precies dán besluit God of de kosmos om in te grijpen: het woestijnzand verstuift en zo verschijnt de schedel van een rund.

Dit vond ik interessant omdat in deze scéne meerdere punten samenkomen. Doordat de conquistador en het jongetje weigeren om elkaar te offeren, is dat een symbolische zelfvergeving van de schrijver voor het onbedoeld dood maken van zijn moeder. Het is het oude motief van een antieke mythe. De Griekse vloot is op weg naar Troje, maar ligt vast omdat er geen wind is. De godin Artemis is boos op opperbevelhebber Agamemnon en eist van hem dat hij zijn dochter offert. Uiteindelijk besluit hij het te doen, maar de godin neemt zijn dochter weg en vervangt haar door een hert, dat in haar plaats geofferd wordt.

Ook de Deense filosoof Kierkegaard beschrijft in Vrees en Beven een dergelijke paradox, wanneer Abraham zijn zoon Isaak moet offeren, puur en alleen omdat God hem dit beveelt. De opdracht is niet naar de gemeenschap uit te leggen, niet in ethische termen, wat ook zo is met de brief in de fles, want de film verzwijgt wat het eigenlijke belang is van die brief. Zo blijkt Hokum toch diepere mythische en existentiële lagen te hebben – iets waar de kijker nog een tijdje op kan broeden!

★★★☆☆

Hokum draait vanaf deze week in de bioscoop. Bekijk hieronder de officiële trailer.

In lijn met deze filosofische vragen verzamelt Sid Lukkassen momenteel financiële steun voor het uitgeven van een gloednieuw boek, over zingeving en het vinden van betekenis in een chaotische tijd. Hierin worden werken van vroegere filosofen onderzocht om daar belangrijke lessen uit te trekken. Bekijk hier de video!

Heb je genoten van dit artikel? Trakteer ons dan op een (virtuele) koffie of steun The Nerd Shepherd door ons te volgen op Facebook, X, Instagram en Google! Voor de laatste updates over je favoriete films, series en games, word lid van onze Facebook-groep en abonneer je op het YouTube kanaal van Insight. Zo mis je écht geen enkel nieuwtje!