Deze gitzwarte Zweedse Netflix-film is een zéér beklemmende trip naar de duisternis

Regisseur Jesper Ganslandt volgt Krister, een man die wakker wordt en merkt dat zijn leven volledig is ontspoord. Wat er is gebeurd, houdt Apan lange tijd voor zichzelf. De film laat je zoeken, twijfelen en vooral met een behoorlijk ongemakkelijk gevoel achter. En dat is precies de bedoeling.

Apan (The Ape) begint zonder uitgebreide introductie. Krister wordt wakker op een plek die hij niet kent. Zijn leven lijkt van het ene op het andere moment volledig ontspoord. Veel meer hoef je vooraf eigenlijk niet te weten.

Ganslandt laat de kijker bewust in het duister tasten. Geen behulpzame flashbacks die alles netjes voorkauwen. Geen personage dat toevallig even uitlegt wat er aan de hand is. Je weet ongeveer net zoveel als Krister en dat is bar weinig.

Het levert een beklemmende film op waarin zelfs gewone momenten onheilspellend aanvoelen. Je merkt dat er iets verschrikkelijks onder de oppervlakte zit. De vraag is alleen wanneer het naar boven komt.

Zelfs hoofdrolspeler Olle Sarri kreeg het script niet te lezen. Hij werd tijdens de opnames naar locaties gebracht en kreeg pas vlak voor een scène instructies. Sarri wist dus zelf niet precies waar het verhaal naartoe ging. Pas toen de opnames waren afgerond, kende hij het volledige plaatje.

Die aanpak was mede geïnspireerd door de Britse regisseur Mike Leigh en blijkt een slimme zet. De verwarring van Krister voelt hierdoor opvallend echt. Sarri speelt geen man die weet wat er over twintig minuten in het verhaal gaat gebeuren. Hij moet het daadwerkelijk ondergaan. Als kijker zit je naast hem in hetzelfde schuitje. Zonder reddingsvest.

Zelfs de titel heeft een merkwaardig verhaal. Componist Erik Enocksson vertelde Ganslandt ooit over een ervaring in een overvolle bus. Plotseling kreeg hij het gevoel dat alle mensen om hem heen apen waren. Dat beeld bleef bij de regisseur hangen en vormde uiteindelijk de inspiratie voor de titel. Apan betekent simpelweg 'de aap' in het Zweeds. Een vreemde titel voor een vreemde film. In dit geval past dat uitstekend.

Op IMDb staat Apan op een vrij magere 5,9. Dat is normaal gesproken niet het cijfer waarbij je onmiddellijk de popcorn uit de kast trekt. De reacties van kijkers vertellen alleen een ander verhaal.

"Donker, geïmproviseerd en sterk gespeeld. Een film die in je hoofd blijft zitten", schrijft een kijker. Een ander waarschuwt eigenlijk precies voor wat je kunt verwachten: "Dit is geen gewone film. Op geen enkele manier." Een derde omschrijft Apan als "een compromisloos donkere karakterstudie". Ook onder recensenten deed de film het opvallend goed. Op Rotten Tomatoes heeft Apan op basis van acht recensies een score van 100 procent.

Apan ging in september 2009 in première tijdens het Filmfestival van Venetië. Daarna volgden vertoningen op grote festivals in Toronto en Londen. Dat festivalverleden merk je. Dit is geen film die iedere paar minuten met een nieuwe plottwist om je aandacht schreeuwt. Ganslandt verwacht dat je oplet, twijfelt en zelf verbanden legt. Daar moet je zin in hebben.

Wie op Netflix zoekt naar een luchtige film voor bij een bak popcorn, kan Apan rustig overslaan. Deze Zweedse trip naar de duisternis is daar simpelweg niet voor gemaakt. Hou je juist van Scandinavische cinema, psychologische drama's en films die weigeren alles voor je in te vullen, dan verdient Apan een kans. Laat die 5,9 je vooral niet afschrikken. Soms zijn de interessantste Netflix-films nu eenmaal niet de films met de hoogste cijfers.

Heb je genoten van dit artikel? Trakteer ons dan op een (virtuele) koffie of steun The Nerd Shepherd door ons te volgen op Facebook, X, Instagram en Google! Voor de laatste updates over je favoriete Netflix-series, word lid van onze Alles over Netflix Facebook-groep. Zo mis je geen enkel nieuwtje!